نشست پرسش و پاسخ دانشآموزان با نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان
سلسله نشستهای پاسخ به سوالات دانشآموزان با حضور آیتالله محامی نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان در مدرسه دبیرستان متوسطه دوره دوم دخترانه بشری شهر زاهدان برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دفتر نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان، آیتالله محامی برای دومین بار در نشست پرسش و پاسخ دانشآموزی مدرسه «بشری» زاهدان حاضر شد تا به سوالاتی پاسخ دهد که در نوبت اول به دلیل حجم بالای پرسشها و کمبود زمان بیپاسخ مانده بود.
نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان با با عرض سلام و ادب به حاضران و تبریک ماه شعبانالمعظم، ماه رسول مکرم اسلام(ص) و اعیاد سعیده این ماه، با اشاره شرایط و اتفاقات اخیر کشور اظهار داشت: یکی از موضوعاتی که در آیات و روایات بسیار مورد توجه قرار گرفته، بحث عقل و عقلانیت است و در روایات تعبیر شده «اول ما خلقالله العقل»؛ البته این تعابیر، نمادین است تا ما با ذهن مادی خود بهتر درک کنیم و نقل شده وقتی خداوند عقل را آفرید، به او فرمود جلو بیا، آمد؛ فرمود عقب برو، رفت و در همه امور اطاعت کرد سپس خداوند فرمود به تو ثواب میدهم و به تو عقاب میکنم؛ یعنی معیار ارزشگذاری کارها عقل است و هرچه عقل و عقلانیت بیشتر باشد، ارزش عمل نیز بیشتر است.
امام جمعه زاهدان افزود: اگر عقل نباشد، تکلیف هم نیست؛ دیوانه تکلیفی ندارد و نه ثواب دارد و نه عقاب. این عقل است که مسیر را میفهمد؛ اگر درست عمل کند ثواب دارد و اگر با علم به خلاف عمل کند، عقاب خواهد داشت در روایتی دیگر نیز آمده عقل چیزی است که به وسیله آن خداوند عبادت میشود و بهشت به دست میآید؛ یعنی عقل مسیر بندگی خدا و سعادت ابدی را به انسان نشان میدهد.
وی با اشاره به تأکیدات مکرر قرآن کریم بر تعقل و تدبر خاطرنشان کرد: در آیات مختلف به آسمان و زمین و نشانههای الهی اشاره شده و میفرماید اینها برای صاحبان عقل و اندیشه است بارها تأکید میکند تعقل و تدبر کنید و حتی گلایه میکند که چرا تدبر نمیکنید؛ «أفلا یتدبرون القرآن أم علی قلوب أقفالها»؛ آیا بر دلها قفل زده شده که نمیفهمند؟.
آیتالله محامی تصریح کرد: در معارف دینی تأکید فراوانی بر تلاش برای تقویت قوه عقل و عقلانیت شده است و بنده قبلاً هم در جمعهای حوزوی و دانشگاهی عرض کردهام که گاهی احساس میشود جامعه ما بهطور کلی دچار نوعی افت عقلانیت شده است؛ در برخوردهای اجتماعی، خانوادگی و حتی سیاسی.
وی ادامه داد: گاهی بر سر مسائل بیاهمیت دعوا و درگیری ایجاد میشود در مباحث سیاسی نیز بعضاً در فضایی مانند جنگ و درگیری، برخی حرفهایی میزنند و نزاعهایی ایجاد میکنند که حتی در شرایط عادی هم نباید گفته شود، چه برسد به شرایط حساس اگر عقل حاکم باشد، انسان در موقعیتهای حساس برای خودش دعوا درست نمیکند.
نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان با تأکید بر نقش دستگاههای فرهنگی و نظام آموزشی اظهار داشت: کار فرهنگی و علمی باید در جهت تقویت قدرت تفکر و عقلانیت باشد. صرف خواندن و حفظ کردن مطالب، عقلانیت را تقویت نمیکند؛ اما فهم، دقت، پرسش و تأمل این قدرت را رشد میدهد و بنده در یکی از حوزههای علمیه گفتم تمرینش این است که هرچه استاد یا معلم میگوید، بپرسید «چرا» یکی از اساتید گفت این کار، کار معلم را سخت میکند گفتم بله سخت میشود، اما نتیجه کار بسیار پربارتر خواهد بود.
آیتالله محامی افزود: نباید مطالب را همینطور پذیرفت؛ باید دلیل، برهان و استدلال آن را بررسی کرد و با فکر خود ارزیابی نمود این کار تمرین بهکارگیری عقل و سبب تقویت آن میشود همانطور که یک کشتیگیر با تمرین مداوم با هموزن خود و سپس با افراد قویتر رشد میکند، در مباحث علمی و فکری نیز با مباحثه و چالش فکری، انسان قویتر میشود در حوزه عقلانیت هم همین روند حاکم است.
وی با اشاره به حوادث اخیر کشور گفت: اتفاقاتی که در کشور رخ داد نیز نمونهای از همین ضعف عقلانیت است و البته حساب اغتشاشگران با معترضان جداست و برخی اعتراضها ممکن است اشکالاتی داشته باشد، اما بحث آشوب و تخریب که رهبر معظم انقلاب از آن با عنوان «تخریبگر» یاد کردند، مربوط به گروه محدودی بود و تعدادشان در مقایسه با جمعیت کشور و حتی در برابر جمعیت میلیونی حاضر در صحنه، بسیار اندک بود، اما همان تعداد کم هم زیاد است.
امام جمعه زاهدان ادامه داد: سؤال اینجاست که چگونه در کشوری که فرد در آن متولد شده، تربیت شده و در آموزش و پرورش و دانشگاههای همین نظام درس خوانده، نتیجه کار به جایی میرسد که وارد اغتشاش میشود؟ طبق آمار، بسیاری از این افراد در سنین دانشآموزی و دانشجویی بودند این نشاندهنده همان افت عقلانیت است.
وی تصریح کرد: با کدام عقل میتوان به فراخوان سلطنتطلبان یا منافقین با آن سابقه کشتار، یا اشرار، و در رأس آنها آمریکا و رژیم صهیونیستی پاسخ داد؟ با کدام عقل میتوان در فضای مجازی با موساد، که دشمن درجه یک کشور است، ارتباط گرفت و برای او جاسوسی یا مزدوری کرد؟
آیتالله محامی افزود: حتی اگر پول هم بدهند، آیا عقل اجازه میدهد انسان در برابر مبالغی مانند ۲۰ میلیون، ۲۰۰میلیون یا حتی دو میلیارد تومان، کشور خودش را به آشوب بکشد، در حالی که خانواده، پدر و مادر، خواهر و برادر و همشهریانش در همین کشور زندگی میکنند؟ این چه موازنهای است و با کدام عقل قابل توجیه است؟
وی با اشاره به برخی جنایات رخداده گفت: برخی رفتارها از حد جنون هم گذشته است؛ اینکه کسی از پشت به فردی شلیک کند، یا فردی را بگیرد و تکهتکه کند و یا پرستار و آتشنشان را به قتل برساند و آتش بزند، نشان میدهد وقتی عقل کنار گذاشته شود، انسان تا چه حد سقوط میکند.
نماینده ولیفقیه در استان در ادامه با اشاره به جایگاه والای انسان در خلقت بیان کرد: خداوند موجودی آفریده که میتواند گل سرسبد خلقت باشد وقتی انسان را آفرید، فرمود «فتبارک الله احسن الخالقین» و این انسان میتواند آنقدر رشد کند که از فرشتگان پیشی بگیرد، اما در عین حال میتواند آنقدر سقوط کند که قرآن میفرماید مانند چهارپایان بلکه گمراهتر است و دلهایی سختتر از سنگ دارد.
وی افزود: در زیارت جامعه ائمه مؤمنین آمده است که فرشتگان هم به پای شما نمیرسند و شما دلهایی دارید که خداوند خود تربیتشان کرده است این نشان میدهد انسان چه استعداد عظیمی برای رشد دارد.
آیتالله محامی تأکید کرد: بسیار مهم است که انسان اهل فکر باشد و سرسری از کنار مسائل نگذرد و باید تحمل و تأمل کرد و در درسها و مسائل مختلف پرسشگری داشت. اگر انسان با عقل و حکمت تربیت شود، هرجا باشد میتواند مسیر خود را پیدا کند، اما اگر صرفاً احساسی باشد، با هر حرفی تغییر جهت میدهد.
وی با اشاره به روایتی گفت: کسی که دینش را بدون ریشه و استدلال و صرفاً از دیگران بگیرد، با کوچکترین شبهه دچار تزلزل میشود و پیامبر اکرم(ص) نیز وقتی پیرزنی را دیدند که با استدلال سادهای گفت همانطور که این چرخ ریسندگی بدون گرداننده نمیچرخد، عالم هم بدون خدا نمیشود، تبسم کردند و فرمودند بر شما باد دین این پیرزن؛ یعنی هرکس باید در حد خود استدلال داشته باشد.
امام جمعه زاهدان خاطرنشان کرد: باید تلاش کنیم نسل ما و فرزندان ما عاقل، متفکر و اندیشمند بار بیایند و گرفتار احساسات زودگذر، تبلیغات و بوقهای استعماری که انواع انحرافات را ترویج میکنند نشوند و بتوانند مسیر رشد و سعادت خود را آگاهانه انتخاب کنند.
آیتالله محامی در ادامه به هر یک از سوالات دانش آموزان پاسخ داد و در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه چرا مراسمهای انقلابی کمتر از مراسمهای مذهبی برگزار میشود و با توجه به اینکه اگر انقلاب نبود، دین اسلام و تشیع نیز در کشور باقی نمیماند، اظهار داشت: این سخن از این جهت که باید به مراسمهای انقلابی اهتمام داشت، حرف درستی است و اگر انقلاب نبود، چیزی جز اسمی از اسلام باقی نمیماند.
آیتالله محامی با اشاره به فضای دوران پیش از انقلاب افزود: در زمان رژیم شاهنشاهی شرایط بهگونهای بود که اگر همان روند ادامه پیدا میکرد، از اسلام نیز جز نامی باقی نمیماند و ما آن فضا را دیدهایم و بعدها نیز شنیده و خواندهایم که چه محدودیتهایی وجود داشت.
وی در عین حال تأکید کرد: نباید از این نکته غفلت کنیم که مراکز و مراسمهای مذهبی ریشه همین انقلاب اسلامی هستند؛ بنابراین تأکید بر آن ریشه و تکیه بر مبانی مذهبی ضروری است و البته در همین مراسمهای مذهبی نیز باید بیشتر به شعور، فهم، معارف و عقلانیت توجه شود شور و احساسات لازم است، اما کافی نیست و گاهی آسیب این مراسمها این است که افراد فقط در هیئت حضور پیدا میکنند، اما مطلب و معرفتی نمیآموزند و صرفاً به سینهزنی و گریه اکتفا میشود، در حالی که اینها خوب است، ولی کفایت نمیکند.
نماینده ولیفقیه در استان در پاسخ به پرسشی درباره وجوب حج برای بانوان پس از رسیدن به سن تکلیف نیز گفت: بین زن و مرد تفاوتی وجود ندارد و اگر شرایط فراهم باشد، حج واجب است و شرط آن استطاعت است؛ یعنی توان مالی، امکان رفتن و توان جسمی. همان شرایطی که برای مردان مطرح است، برای زنان هم وجود دارد و در صورت تحقق این شرایط، حج برای خانمها نیز واجب میشود.
وی در پاسخ به سؤال دیگری درباره ثواب نگه داشتن چادر در شرایط فعلی جامعه بیان کرد: قطعاً چادر به عنوان نماد حجاب و حجاب برتر ثواب دارد اصل حجاب واجب است و هرچه بهتر رعایت شود، ثواب بیشتری دارد بهویژه در شرایط کنونی که موضوع حجاب و عفاف در موقعیت حساسی قرار دارد، پایبندی به چادر نوعی مجاهدت محسوب میشود و ثواب بیشتری خواهد داشت.
آیتالله محامی در پاسخ به این پرسش که آیا پیروان ادیان دیگر مسلمان محسوب میشوند، توضیح داد: مسلمان یک معنای لغوی و یک معنای اصطلاحی دارد معنای لغوی آن تسلیم بودن در برابر خداست در زمان هر پیامبری، اگر فردی پیامبر زمان خود را میپذیرفت، مسلمان به معنای لغوی محسوب میشد؛ مثلاً در زمان حضرت موسی یا حضرت عیسی علیهمالسلام اما اکنون دین خاتم اسلام است و پیامبر اکرم(ص) آخرین پیامبر هستند بنابراین تسلیم بودن در برابر خدا در این زمان به پذیرش پیامبر خاتم معنا مییابد و کسی که ایشان را نپذیرد، مسلمان نیست و در معنای اصطلاحی نیز مسلمان کسی است که شهادتین بگوید؛ «اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمد رسول الله» پس کسانی که اکنون یهودی یا مسیحی هستند و این شهادتین را نمیگویند، مسلمان محسوب نمیشوند، هرچند پیروان ادیان الهی در زمان پیامبر خود مسلمان لغوی به شمار میآمدند.
نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان در پاسخ به پرسشی درباره نگاه جامعه به زنان و مقایسه آن با زمان پیامبر اسلام(ص) گفت: در جاهلیت قدیم با زن بهعنوان کالا برخورد میشد و تولد دختر را ننگ میدانستند، اما اسلام با رفتار و تعالیم پیامبر اکرم(ص) این نگاه را تغییر داد و خداوند به پیامبر دختر عطا کرد و سوره کوثر نازل شد و این موضوع با افتخار مطرح شد.
وی افزود: در معارف اسلامی از نظر انسانیت و ارزشهای انسانی، زن و مرد هیچ تفاوتی ندارند و در رسیدن به کمال نیز برابرند، اما از نظر جسمی و ساختار خلقت تفاوتهایی دارند و بر همین اساس تقسیم نقش و کار صورت گرفته است.
آیتالله محامی با اشاره به ماجرای اعتراض برخی زنان صدر اسلام درباره جهاد تصریح کرد: پیامبر فرمودند شما با اداره امور پشت جبهه و خانواده در اجر جهاد شریک هستید بنابراین تفاوت در نقشهاست، نه در ارزش و کرامت انسانی.
وی خاطرنشان کرد: در جامعه امروز، چه در کشور ما و چه در جهان، همه ارزشهای اسلامی بهطور کامل حاکم نیست و گاهی با وجود ادعای مسلمانی، به این ارزشها کمتوجهی میشود از سوی دیگر، جاهلیت مدرن نیز دستکمی از جاهلیت قدیم ندارد و همچنان از زن بهعنوان ابزار تبلیغ، نیروی کار ارزان یا کالا استفاده میکند.
نماینده ولیفقیه در استان تأکید کرد: وظیفه ما این است که خود به مبانی اسلامی پایبند باشیم و برای حاکمیت ارزشهای اسلامی در جامعه تلاش کنیم.
آیتالله محامی در پاسخ به این پرسش که آیا گوش دادن به آهنگی که محتوای نامناسب نداشته باشد و انسان را از حالت عادی خارج نکند، اشکال شرعی دارد، گفت: در بحث آهنگ، آواز و موسیقی، فتاوای مراجع متفاوت است و برخی نگاه سختگیرانهتری دارند، بهگونهای که حتی خواندن آیه قرآن با لحن خاص را هم جایز نمیدانند.
آیتالله محامی افزود: برخی دیگر معیار را وجود مفسده میدانند؛ یعنی اگر محتوا فاسد باشد یا شعرها مشتمل بر مطالب خلاف باشد، یا نوع ساز و آواز شبیه مجالس لهو و لعب بوده و انسان را از حالت عادی خارج کرده و به رقص، تحریک شهوت یا هیجانات ناسالم بکشاند، جایز نیست اما اگر این مفاسد بر آن مترتب نباشد و محتوای خلافی نداشته باشد، اشکالی ندارد و فتاوای معمول فعلی بسیاری از مراجع نیز همین است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره احساس ناامنی برخی دختران برای تردد تنها در جامعه و استفاده از وسایل حملونقل عمومی اظهار داشت: این «چرا» در واقع نوعی اعتراض است و اصل حرف درست است؛ باید امنیت حاکم باشد و همه باید برای ایجاد امنیت تلاش کنیم و البته این مسئله اختصاص به امروز ندارد؛ در گذشته هم بوده و در آینده نیز ممکن است باشد و منحصر به کشور ما هم نیست هر جا زمینه لغزش وجود داشته باشد، افرادی پیدا میشوند که خطا کنند همانطور که اگر کسی با مقدار زیادی طلا در بازار رفتوآمد کند، احتمال طمع و سرقت وجود دارد این واقعیتی است که همیشه بوده است.
وی با اشاره به روایتی از حضرت نوح(ع) گفت: در نقلها آمده که شیطان به حضرت نوح نصیحت کرد که هیچگاه زن و مرد نامحرم در خلوت نباشند، زیرا نفر سوم شیطان است و بنابراین باید مراقبت و پیشگیری کرد.
آیتالله محامی با بیان اینکه امنیت کامل از ویژگیهای دوران ظهور حضرت ولیعصر(عج) است، خاطرنشان کرد: در روایات آمده که در آن زمان عقلانیت رشد میکند و امنیت به حدی میرسد که یک زن میتواند بهتنهایی از شهری به شهر دیگر سفر کند و هیچکس متعرض او نشود و این وضعیت، حکومت مهدوی است، اما در شرایط فعلی باید با احتیاط و مراقبت عمل کرد.
وی در پاسخ به سؤال دانشآموزی درباره مواجهه با کلیپها و شبهات اعتقادی در فضای مجازی، از جمله اظهارات برخی افراد درباره شهادت حضرت زهرا(س)، گفت: یکی از مشکلات همین فضای مجازی است و اگر انسان آمادگی علمی و فکری نداشته باشد، نباید بیمحابا وارد آن شود.
نماینده ولیفقیه در استان تصریح کرد: فضای مجازی شبیه کتب گمراه کننده در گذشته است؛ علما میگفتند مطالعه کتابهای گمراهکننده برای عموم حرام است، مگر برای کسی که توان پاسخگویی و رد شبهات را داشته باشد و فضای مجازی هم همینگونه است و ممکن است انسان را منحرف کند، مگر اینکه قدرت تجزیه و تحلیل داشته باشد و بتواند درست و غلط را از هم جدا کند.
وی با اشاره به طرح شبهه درباره شهادت حضرت زهرا(س) و اینکه چرا ایشان پشت در رفتند، گفت: این حرفها جدید نیست و در گذشته هم افرادی چنین دیدگاههایی داشتهاند اما اگر نگاه عمیقتری داشته باشیم، میبینیم که زندگی اهلبیت(ع) صرفاً یک زندگی شخصی نبوده، بلکه سرنوشت تاریخ اسلام با این حوادث رقم خورده است.
آیتالله محامی افزود: امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س) مأمور به صبر برای حفظ اصل اسلام بودند و اگر در آن شرایط جنگ داخلی رخ میداد، اصل اسلام از بین میرفت و بنابراین صبر آنان برای بقای دین بود و این حوادث برای ثبت حجت در تاریخ و روشن شدن جبهه حق و باطل تا قیامت رخ داده است، نه صرفاً یک مسئله خانوادگی یا شخصی.
وی تأکید کرد: همانگونه که در واقعه عاشورا همه آن صحنهها برای ترسیم تابلوی حق و باطل در طول تاریخ بود، حوادث پس از رحلت پیامبر(ص) نیز با تدبیر الهی رخ داد تا حقیقت برای آیندگان روشن شود.
نماینده ولیفقیه در سیستان و بلوچستان در پاسخ به این دغدغه که وقتی روحانیون یا افراد مختلف سخنان متفاوتی میگویند، چگونه باید حق را تشخیص داد، گفت: هر حرفی را نباید بیچونوچرا پذیرفت انسان باید تفکر، سؤال و بررسی کند چه روحانی بگوید چه غیرروحانی، باید سخن را سنجید و اگر خود فرد توان تحلیل علمی ندارد، باید به افراد صاحبنظر و مورد اعتماد که قدرت علمی و عقلانی دارند مراجعه کند و سخنان را با معیارهای درست بسنجد و صرف اینکه کسی حرفی زد، دلیل بر درستی آن نیست و باید تحقیق و ارزیابی صورت گیرد.
آیتالله محامی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود اسلامی بودن کشور، برخی مسئولان مناسب عمل نمیکنند و چرا رهبری دستور قاطعتری نمیدهند، در حالی که مردم با مشکلات معیشتی مواجهاند، گفت: نمیتوان کلی گفت که مسئول مناسب نداریم؛ در بسیاری از بخشها مسئولان خوب و کارآمد داریم و در برخی جاها هم ضعف وجود دارد نه میشود گفت همه خراب هستند و نه همه خوب و طبیعت انسانها همین است و خوب و بد در همه جا وجود دارد، از جمله در میان مسئولان و اینکه گفته میشود چرا رهبری دستور نمیدهند، باید پرسید دستور را چه کسانی اجرا کنند؟ نیروها از خارج کشور که نمیآیند، همین مردم و همین مدیران هستند اگر حتی بخشی از فرمایشات رهبری بهطور کامل اجرا میشد، وضعیت بسیار بهتر از امروز بود.
وی ادامه داد: رهبری بنا ندارند خارج از چارچوب قانون اقدام کنند و در قانون اساسی برای رهبری جایگاه و وظایفی مشخص شده و ایشان در همان چارچوب عمل میکنند و اینکه بگوییم فلان وزیر یا معاون یا مدیر را مستقیماً عزل و نصب کنند، وظیفه رهبری نیست، بلکه چارچوبها و سیاستهای کلی را تبیین میکنند و هرجا احساس خطر برای مسیر انقلاب باشد، ورود میکنند.
نماینده ولیفقیه در استان با اشاره به همکاریهای رهبری با دولتها تصریح کرد: تا جایی که اطلاع دارم، ایشان برای کمک به دولت و حل مشکلات مردم وقت زیادی میگذارند و همواره بر حمایت و تقویت دولتها تأکید داشتهاند تا بتوانند در شرایط سخت کشور بهتر مدیریت کنند.
وی در پاسخ به سؤالی درباره حوادث پس از ماجرای مهسا امینی و اینکه چرا افراد باحجاب در برخی جمعها احساس ترس یا فشار میکنند و بیحجابی به نوعی عرف شده است، اظهار داشت: این وضعیت ناشی از کمکاریهای ماست در یک جنگ فرهنگی قرار داریم؛ در برخی بخشها پیشرفت کردهایم و در برخی جاها هم ضربه خوردهایم و این واقعیتی است که نمیتوان انکار کرد.
آیتالله محامی گفت: در چنین فضایی طبیعی است که انسان احساس ترس کند، اما باید بر این ترس غلبه کند و مجاهدانه بایستد و ممکن است متلک یا تحقیر شود، اما باید با افتخار از حجاب خود دفاع کند و این کار نوعی جهاد است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره حکم نگاه به نامحرم در تلویزیون و فیلمها بیان کرد: نگاه در حد متعارف، مانند زمانی که فردی در مقابل انسان حضور دارد، اشکالی ندارد، اما نگاه غیرمتعارف و همراه با لذت یا به بدنهای بدون پوشش کامل جایز نیست و تفاوتی هم بین واقعیت و تلویزیون وجود ندارد.
نماینده ولیفقیه در استان افزود: دیدن مسابقاتی که افراد پوشش کامل ندارند، مانند برخی مسابقات ورزشی، نیز جایز نیست و همانطور که دیدن بدن مردان برای زنان اشکال دارد، دیدن بدن زنان بدون حجاب کامل هم برای مردان اشکال دارد و این مسئله دوطرفه است.
